Ondertekening voor een tijdelijke vereniging

De VDAB schrijft een opdracht uit betreffende het beheer, organisatie en exploitatie van een document service center binnen de VDAB gebouwen en levering van de afgewerkte producten aan de VDAB diensten. De Tijdelijke Vereniging de NV Content Print Solutions - De Nobele (bestaande uit de NV Content Print Solutions en de NV De Nobele) schrijven in.

De inschrijving van de tijdelijke handelsvereniging (die nog niet opgericht blijkt te zijn) bevat een door beide vennootschappen ondertekende verklaring op eer, een door één vennootschap ondertekende prijslijst en geen door de vennootschappen ondertekende offerte, die enkel geparafeerd is door één vennootschap.

De VDAB oordeelt dat de inschrijving van de THV Content Solutions - De Nobele onregelmatig is. De beide deelnemende vennootschappen gaan tegen deze beslissing in beroep bij de Raad van State.

In zijn arrest van 16 oktober 2007 (R.v.St., NV Content Print Solutions, nr. 175.832, 16 oktober 2007) oordeelt de Raad van State dat de inschrijving van de THV in ieder geval onregelmatig is omdat "door het gebrek aan ondertekening van de offerte door beide verzoekende partijen alleen al, te dezen in elk geval niet voldaan aan een essentiële formaliteit".

De Raad van State besluit:

"De inschrijving lijkt in elk geval wegens een ondertekeningsgebrek als nietig te moeten worden aangezien. De verzoekende partijen hebben bijgevolg geen belang bij hun vordering tot schorsing aangezien ze geen belang lijken te hebben bij een beroep tot nietigverklaring van de eerste bestreden beslissing. Bij een nieuwe beslissing lijkt hun inschrijving immers opnieuw te moeten worden substantieel onregelmatig verklaard. "

Tijdelijke vennootschap

Net zoals het geval was in het arrest-Rensconnet en in het arrest-Centrum voor Beleidsmanagement, oordeelde de Raad van State in het arrest-Bureau Audex e.a. (R.v.St., SA Bureau Audex, nr. 171.768, 1 juni 2007 en R.v.St., SA Bureau Audex, nr. 171.769, 1 juni 2007) dat een beroep bij de Raad van State tegen een beslissing tot het niet-selecteren van een tijdelijke vennootschap in het kader van een overheidsopdracht voor diensten moet ingesteld worden door alle leden van die tijdelijke vennootschap of door één van die leden, in zoverre met de andere leden contractueel is overeengekomen dat dit lid de tijdelijke vennootschap in rechte zal vertegenwoordigen. Dit geldt eveneens voor een onderaannemer, wanneer de tijdelijke vennootschap en de onderaannemer "s'engagent solidairement".

Update 16 juli 2007: Ook in het arrest-NV Claes en Humblet Tuinarchitecten (R.v.St., nr. 172.838, NV Claes en Humblet Tuinarchitecten, 28 juni 2007) oordeelt de Raad:

Een annulatieberoep tegen de bestreden toewijzingsbeslissing kan echter slechts ontvankelijk worden ingesteld door alle deelgenoten van de betrokken tijdelijke handelsvennootschap, zonder rechtspersoonlijkheid, samen geldig optredende. Alleen handelend, mist te dezen de verzoekende partij aldus de vereiste hoedanigheid en het rechtens vereiste persoonlijk en rechtstreekse belang daartoe.

Nieuwe arresten Raad van State

De afgelopen tien dagen heeft de Raad van State slechts drie arresten inzake overheidsopdrachten geveld. Buiten het arrest dat hierboven besproken wordt, heeft de raad van State in de twee andere arresten telkens tot de onontvankelijkheid besloten, vermits er een probleem was met het instellen van het beroep door een rechtspersoon (eerder ook al besproken).

In zijn arrest van 7 mei 2007 (R.v.St., SA Ascenseurs Rensconnet, nr. 170.888, 7 mei 2007) herhaalde de Raad dat tot het instellen van een beroep door een tijdelijke vennootschap moet beslist worden door alle rechtspersonen die deel uitmaken van die vennootschap. De Raad verwees hiervoor trouwens naar overweging 20 van het arrest van het Hof van Justitie van 8 september 2005 waarin het Hof oordeelde dat het "in die situatie is echter de tijdelijke vereniging als zodanig die heeft ingeschreven, en niet haar leden individueel. Het zijn eveneens alle leden van deze vereniging die, indien de bewuste opdracht hun was gegund, verplicht zouden zijn geweest om de overeenkomst te ondertekenen en de werken uit te voeren."

Over het instellen van een beroep door een rechtspersoon vloeit nog steeds veel inkt, die, in hoofde van de "corporate lawyers" vaak gedrenkt is in ongeloof over de stelling van de Raad van State over de vertegenwoordigingsbevoegdheid van een rechtspersoon. In zijn arrest van 10 mei 2007 (R.v.St., NV Didak Injection, nr. 171.002, 10 mei 2007) herhaalt de Raad:

"Het besluit is dat de vennootschap niet op regelmatige wijze het annulatieberoep heeft ingediend op grond van de beslissing van haar algemeen directeur. De bekrachtigingen door de raad van bestuur kunnen, zeker nu ze buiten de gestelde termijn zijn tot stand gekomen, dit gebrek niet goedmaken. Het beroep is dienvolgens niet ontvankelijk."

Wie kan beroep instellen bij de Raad van State?

Het gebeurt geregeld dat twee of meer bedrijven besluiten om samen een offerte in te dienen voor een overheidsopdracht. Veelal dient een tijdelijke handelsvennootschap dan de gezamenlijke offerte in.

De Raad van State herhaalde in zijn arrest van 15 maart 2007 (BVBA Centrum voor Beleidsmanagement, nr. 168.989) dat een van de deelnemers aan zulke tijdelijke vennootschappen, indien deze geen rechtspersoonlijkheid heeft, niet afzonderlijk een beroep kan instellen bij de Raad van State tegen een beslissing van de aanbestedende overheid. Zulk beroep kan slechts ontvankelijk worden ingesteld door de deelgenoten van de tijdelijke handelsvennootschap, samen geldig optredende. Een deelgenoot die alleen handelt heeft niet de vereiste hoedanigheid en het rechtens vereiste persoonlijke en rechtstreekse belang om een beroep in te stellen.